Veel mensen nemen dagelijks trouw hun supplementen, in de overtuiging dat hun lichaam deze extra voedingsstoffen nodig heeft. Maar is dat wel zo? Weet je eigenlijk wat er precies in die supplementen zit en of je ze écht nodig hebt?

We werpen eerst een algemene blik op voedingssupplementen. Daarna zoomen we in op vitamine D, dat eigenlijk geen vitamine is, maar een steroïde hormoon. Het aanvullen van vitamine D verstoort een specifiek natuurlijk mechanisme in het lichaam en dat blijft niet zonder gevolgen. Daarbij is synthetische vitamine D een toxische stof die wordt gebruikt om knaagdieren te bestrijden. Hoe zit dat? Wat doet dit met jou en waar doe je goed aan?

Zoals gebruikelijk nemen we eerst een kijkje in de historie. Lees je mee?

Vitaminehistorie

In de 19e en het begin van de 20e eeuw waren armoede en voedselschaarste wijdverspreid. Hierdoor ontstonden verschillende ziektes, waaronder rachitis, een botaandoening die vooral kinderen in de groei trof. Onderzoek in begin twintigste eeuw toonde aan dat tekort aan calcium of fosfor in de voeding de belangrijkste oorzaak was van rachitis.

In 1912 publiceerde een Poolse biochemicus een artikel over voedingsstoffen die ziekten als beriberi en scheurbuik konden voorkomen. De analyse toonde aan dat deze voedingsstoffen lid zouden kunnen zijn van een familie van organische verbindingen, die aminen worden genoemd. Deze stoffen bleken van vitaal belang voor gezonde voeding en werden daarom vitale aminen genoemd. Toen later bleek dat die stoffen toch niet allemaal aminen waren, was het woord vitamine al geboren.

In 1919 werd door experimenten aangetoond dat rachitis kon worden genezen met boter, melk en levertraan. Vitamine D was er toen nog niet.

De meeste vitaminen zijn in de eerste helft van de 20^e eeuw ontdekt. In 1922 zag vitamine D het levenslicht. Omdat de letters A, B en C al waren toegewezen, werd de nieuwe ontdekking eenvoudigweg D genoemd. Vitamine D werd al snel gezien als de oplossing voor rachitis, terwijl de oorzaak in ondervoeding ligt en niet in een tekort aan vitamine D.

Het allereerste voedingssupplement dateert uit 1915. Dat was levertraan samen met bepaalde kruiden remedies. In 1940 kwamen in de Verenigde Staten de eerste multivitaminen op de markt.

De opkomst van bewerkte voeding leidde tot nieuwe voedingstekorten, wat de productie van supplementen stimuleerde. Dit markeerde het begin van een miljardenindustrie.

Het vitaminekartel

In de jaren ’90 werd een van de grootste en langstlopende kartels uit de geschiedenis onthuld: het vitaminekartel. Kartels zijn geheime samenwerkingsverbanden tussen bedrijven om concurrentie te beperken en prijzen kunstmatig hoog te houden.

Tussen 1988 en 1992 sloten 21 chemiebedrijven zich aan bij kartels die bulkvitaminen produceerden. De geheime bijeenkomsten vonden voornamelijk plaats in Zwitserland en Japan. In 1998 bedroeg de gezamenlijke omzet van deze kartels ruim 30 miljard dollar (ongeveer 57 miljard dollar in 2025). Er waren aparte kartels voor verschillende vitaminen. Er bestonden zelfs kartels binnen kartels. Een bedrijf, Hoffmann-La Roche, was betrokken bij maar liefst 14 kartels. Op basis van interne documenten van de kartelpartijen bleek dat het vitaminekartel zich met 53 producten uitstrekte over een periode van 22 jaar.

Wereldwijd betaalden consumenten jarenlang te veel voor vitaminesupplementen, terwijl toezichthouders de andere kant op keken. In mei 1999 werd het schandaal officieel onthuld tijdens een persconferentie van het Amerikaanse ministerie van Justitie. De totale opgelegde boetes en schikkingen wereldwijd worden geschat op 6,4 miljard dollar. Dit bleek een fractie van de winsten die de kartels in al die jaren hadden vergaard.

Patenten en belangen

Voor vrijwel alle synthetische vitaminen en mineralen zijn patenten afgegeven, soms alleen op het productieproces. In 1925 werd begonnen met het patenteren van de productie van vitamine D3. Door deze patenten en de hoge productiekosten is het niet eenvoudig om je eigen vitaminefabriek te beginnen. Dit betekent dat de grondstof voor de meeste supplementen uit dezelfde fabrieken komt. Of je nu merk X, Y of Z kiest, de basisgrondstof is vaak dezelfde.

De belangen in de industrie voor voedingssupplementen zijn enorm. De markt in 2026 wordt geschat op maar liefst 349 miljard dollar. En wanneer er zoveel geld in het spel is komen er machten en krachten aan het werk, meestal niet ten voordele van de consument.

Wat zijn voedingssupplementen eigenlijk?

De meeste vrij verkrijgbare supplementen zijn ontwikkeld in chemische laboratoria, die vaak in handen zijn van de farmaceutische industrie. Zelfs supplementen die oorspronkelijk uit een natuurlijke bron komen, ondergaan vaak een chemische behandeling voordat ze in een potje of flesje terechtkomen.

Ze bootsen in het laboratorium de moleculaire structuur van voedingsstoffen na. Dit betekent niet dat synthetische vitaminen zich in het lichaam op dezelfde manier gedragen als hun natuurlijke tegenhangers. Er zijn wel supplementen met een 100% natuurlijke inhoud, maar de grote bulk die je in de winkel en online koopt is van synthetische aard. Deze synthetische voedingsstoffen worden meestal in geïsoleerde vorm aangeboden, zonder de synergetische cofactoren, zoals enzymen en eiwitten, die in de natuurlijke vorm wel aanwezig zijn en ervoor zorgen dat de vitaminen hun werk kunnen doen.

Synergie effecten

Geen enkele vitamine of mineraal staat op zichzelf. Je wilt ze bij voorkeur in de juiste hoeveelheid en juiste verhouding tot elkaar in je lichaam hebben. Veel voedingsstoffen hebben een samenwerkende interactie (synergie), waardoor hun effecten worden versterkt in vergelijking met wanneer ze onafhankelijk werken.

Bepaalde voedingsstoffen helpen bijvoorbeeld bij de opname van andere stoffen of versterken de biologische functies ervan.

Het gehele complex van vitaminen, mineralen en spoorelementen vormt een samenhangend en harmonieus geheel. Dat betekent dat teveel van het een, een tekort van iets anders kan veroorzaken en omgekeerd. Zo heeft vitamine D een relatie met vitamine A, K2, calcium, zink en magnesium. Die hebben allemaal ook weer relaties met andere voedingsstoffen. Als je daar geen rekening mee houdt, loopt op den duur alles uit de pas. Om dat te compenseren heb je in no time een kast vol supplementen.

Dan heb je ook nog de interactie met medicijnen. Sommige medicijnen kunnen de opname of werking van voedingsstoffen blokkeren. Van sommige medicatie is het bekend, maar het merendeel is niet onderzocht. Terwijl je enerzijds medicatie neemt om iets op te lossen, creëer je elders in je lichaam een probleem.

Tijd om eens in te zoomen op de door velen geliefde vitamine D, wereldwijd een van de meest gebruikte vitaminesupplementen, met een iets andere werking dan je wellicht denkt.

Wat is vitamine D precies?

Een eigenschap van een vitamine is dat het een essentiële voedingsstof is die niet door het lichaam kan worden aangemaakt. Vitamine D wordt door het lichaam zelf aangemaakt en kan alleen al om die reden geen vitamine worden genoemd. Daarbij is de actieve vorm van vitamine D niet eens een voedingsstof, maar een steroïde hormoon. Steroïde hormonen zijn in vet oplosbare moleculen die worden afgeleid van cholesterol. Op zichzelf is vitamine D dat als supplement wordt gebruikt inactief. Het moet in het lichaam worden omgezet naar de actieve vorm om effectief te zijn.

Hoe werkt vitamine D in het lichaam?

Het metabolisme van vitamine D is een complex en verfijnd proces waarbij verschillende hulpstoffen, zoals enzymen, een belangrijke rol spelen. Deze stoffen maken deel uit van een regulatiesysteem met zowel stimulerende als remmende mechanismen. Dit is belangrijk om te weten omdat het lichaam in bepaalde gevallen, zoals bij ziekte, bewust de vitamine D-niveaus kan verlagen. In dergelijke gevallen is een lage D-waarde een gevolg van de ziekte en niet de oorzaak. Daarom is het niet correct om een laag D-gehalte simpelweg als een ‘tekort’ te bestempelen.

Het lichaam maakt voortdurend beslissingen over het aanmaken, absorberen en activeren van vitamine D. Activatie is noodzakelijk om vitamine D geschikt te maken voor de vitamine D receptor (VDR). Vergelijk een receptor met een honkbalhandschoen die specifieke, voor die handschoen bedoelde, stofjes opvangt waardoor weer andere mechanismen in gang worden gezet. Alleen de actieve vitamine D kan zich binden aan de VDR. Dit is een behoorlijk dynamisch proces. De meeste cellen en organen in het lichaam hebben een VDR.

Hieronder volgt een vereenvoudigd overzicht, zonder de gedetailleerde mechanismen.

Vitamine D3 (cholecalciferol) wordt in de huid geproduceerd uit 7-dehydrocholesterol, een voorloopstof van cholesterol. Onder invloed van ultraviolette straling (van de zon of speciale lampen in een specifieke golflengte van 290-320 nanometer) wordt 7-dehydrocholesterol omgezet in pre-vitamine D, die vervolgens wordt omgezet in cholecalciferol. Deze laatste is de vorm die je normaal gesproken als supplement inneemt. Vitamine D3 is inactief en heeft op zichzelf geen effect.

D3 wordt vervolgens in het bloed aan een eiwit gebonden, dat het naar de lever vervoert. In de lever wordt D3 omgezet in 25-hydroxyvitamine D (calcidiol of 25-OHD). De nieren zetten dat vervolgens weer om in 1,25-dihydroxyvitamine D (calcitriol of 1,25-OHD) en nog een paar andere stoffen. Calcitriol is de fysiologisch actieve en hormonale vorm van vitamine D, verantwoordelijk voor de meeste effecten in je lichaam.

Als het lichaam vitamine D nodig heeft en er geen zonlicht beschikbaar is, komen andere stoffen in actie: lumisterol-3 en tachysterol-3, die bij gebrek aan licht kunnen worden omgezet in pre-vitamine D3. Veel technische termen om te zeggen dat het lichaam dit allemaal zelf perfect regelt. Als het ene pad is geblokkeerd vindt het lichaam een ander route. Hoef jij niet bij na te denken. Hoe mooi is dat.

Naast opname via de huid, is voeding een wellicht nog belangrijkere bron van vitamine D, zoals vlees (lever), dierlijke vetten, echte boter en eieren.

Een vitamine D tekort, hoe zit dat?

Wanneer er een voedingstekort bij je is vastgesteld, ga je er vanuit dat dit klopt. Laboratoria hanteren echter niet allemaal dezelfde meetmethodes en referentiewaarden. Daardoor kan het gebeuren dat je door het ene laboratorium als ‘gezond’ wordt beschouwd, terwijl een ander juist een ‘tekort’ constateert. Sterker nog, als hetzelfde laboratorium op dezelfde dag twee identieke testen uitvoert op één bloedmonster, kunnen er afwijkende uitslagen zijn.

Bovendien is de vraag of de gemeten waarde daadwerkelijk een betrouwbaar beeld geeft. Zodra bloed of weefsel uit het lichaam wordt gehaald, maakt het geen deel meer uit van het grotere geheel. Dit kan de samenstelling veranderen nog voordat de test wordt uitgevoerd. En als dat grotere geheel ontbreekt, wat meet je dan precies? Daarbij wordt in geval van vitamine D, veelal de inactieve vorm (25-OHD) gemeten.

Het menselijk lichaam is een complexe machine waarin ontelbare biochemische processen continu in beweging zijn. Veel hiervan worden nog niet volledig begrepen of zijn zelfs niet onderkend. Wat als een ‘tekort’ wordt gezien, kan in sommige gevallen juist een natuurlijke aanpassing van het lichaam zijn, een proces dat je misschien beter niet verstoort.

Een oorzaak van een tekort van vitamine D, is onder andere dat we te weinig voeding tot ons nemen waaruit we vitamine D binnenkrijgen. Daarnaast zijn we bang gemaakt voor de zon. We smeren ons in de zomer helemaal dicht met iets waar kankerverwekkende stoffen in (kunnen) zitten die via de huid rechtstreeks in de bloedbaan terechtkomen. Dat insmeren zorgt er dan tevens voor dat de vorming van vitamine D via de huid geblokkeerd wordt.

Calcium-fosfor verhouding is van belang

Als je echt een te laag vitamine D-gehalte hebt, is de kans groot dat je een verstoring van de calcium-fosforbalans hebt. Je lichaam wil graag iets meer calcium ten opzichte van fosfor, in de verhouding 2:1 als richting. Bij granen zoals tarwe en vooral haver is die verhouding echter precies omgekeerd. Je geliefde havermoutpapje behoort in dat opzicht tot de minst gunstige graanpapjes. Uiteraard gaat het om de totaalbalans in je lichaam en niet om een maaltijd. Te veel calcium ten opzichte van fosfor of omgekeerd is een oorzaak van het ontstaan van rachitis en aanverwante botaandoeningen, die de wereld nog niet uit de wereld zijn, ook al hebben we vitamine D ter beschikking.

Graankorrels zijn het zaad van de plant. Alle onderdelen van een (eetbare) plant hebben zo hun eigen verdedigingsmechanismen om de plant te beschermen. Dat doen ze met stofjes die voor de mens behoorlijk toxisch kunnen zijn, je botgezondheid kunnen aantasten of de opname van voedingsstoffen blokkeren. In dat laatste geval bouw je met je graanpapje tekorten op. Zo worden je ontlasting en urine wel erg duur, als je denkt met supplementen die tekorten aan te vullen. In het artikel Planten willen niet gegeten worden kun je er meer over lezen.

Hebben we een vitamine D supplement nodig?

Mensen met voldoende cholesterol, die geen cholesterolverlagende medicijnen gebruiken of hun cholesterol niet bewust verlagen, produceren doorgaans zelf genoeg vitamine D. Een eventueel overschot aan D wordt opgeslagen in de lever en vetweefsel voor later gebruik. Via zonlicht kun je nooit teveel vitamine D aanmaken, omdat het lichaam dat voorkomt. Voor supplementen ligt dat anders. Inname van een supplement verstoort het natuurlijke regulatieproces en brengt het uit evenwicht.

Zolang je voldoende calcium en fosfor binnenkrijgt in de juiste verhouding, wordt calcium gewoon opgenomen. Daar heb je geen extra vitamine D voor nodig. Uit onderzoek bij mensen met osteoporose bleek dat hun botdichtheid juist verbeterde nadat ze stopten met vitamine D-suppletie, terwijl vitamine D doorgaans wordt aanbevolen voor sterke botten. Op zich juist, maar de hoeveelheid vitamine D die je voor je botgezondheid nodig hebt, is lager dan de hoeveelheid die geadviseerd wordt om in te nemen.

Vitamine D-suppletie heeft invloed op het darm microbioom (darmflora). Overmatige inname kan bijdragen aan darmontstekingen (coeliakie) bij kinderen. Toch wordt vitamine D vaak voorgeschreven door kinderartsen, zelfs al tijdens de zwangerschap, terwijl natuurlijke blootstelling aan zonlicht en eiwit- en vetrijke voeding mogelijk betere alternatieven zijn. Bij kinderen kan een teveel aan vitamine D tevens blijvende tandheelkundige veranderingen veroorzaken.

In het artikel Vlees, daar zit wat in lees je over etnoloog Vilhjalmur Stefansson, die elf jaar lang bij de Eskimo’s leefde. De Eskimo’s waren gezond en hadden geen voedingstekorten, ook niet van vitamine D, ondanks dat ze nauwelijks zonlicht op hun huid kregen. Hun voeding bestond volledig uit vlees, vis en dierlijke vetten.

Dat de mens de zon nodig heeft voor vitamine D is gek als je bedenkt dat mensen met weinig pigment, via de huid weinig tot geen vitamine D aanmaken. De zon kan dus niet de enige factor zijn.

Een natuurlijk supplement?
Op veel potjes met vitamine D3-supplementen staat vermeld: “Vitamine D3 (cholecalciferol) uit wolvet.” Wolvet van schapen wordt gebruikt voor de productie van vitamine D vanwege het hoge cholesterolgehalte. Voordat het als supplement in een potje belandt, ondergaat dit natuurproduct een intensief chemisch bewerkingsproces. Daarbij wordt onder andere natriumhydroxide gebruikt, een bijtende stof die ernstige brandwonden kan veroorzaken.

Tijdens de extractie wordt het wolvet enkele uren verhit tot ongeveer 90 graden Celsius. Bovendien worden oplosmiddelen zoals hexaan en petroleumether ingezet. Uiteindelijk leidt dit proces tot een synthetische vorm van vitamine D.

En al zou je een 100% natuurlijke variant hebben, ook daarmee kun je nog steeds de natuurlijke regelprocessen in je lichaam frustreren. Al zijn er wellicht specifieke omstandigheden waarbij het handig is dat iemand, onder begeleiding, tijdelijk extra vitamine D krijgt. Zoals in het geval van rachitis, al blijft gezonde voeding de basis.

Waarom voel ik me beter als ik extra vitamine D inneem?

Vitamine D heeft een ontstekingsremmende werking. Het onderdrukt de werking van je immuunsysteem. Als je een ontsteking gerelateerde aandoening hebt, kan een vitamine D supplement verlichting geven. Dit effect is echter niet blijvend. Wat er in werkelijkheid gebeurt, is dat ontstekingsroutes worden uitgeschakeld. Hierdoor ervaar je op korte termijn minder symptomen, terwijl de onderliggende situatie juist verslechtert. Op de lange termijn kunnen de gevolgen ernstiger zijn dan het ‘tekort’ dat je denkt aan te vullen.

Vitamine D toegevoegd aan voedingsmiddelen

In veel landen wordt synthetische vitamine D toegevoegd aan voedingsmiddelen, ook in Nederland. Al in 1961 werd via het Margarinebesluit bepaald dat vitamine A en D verplicht moest worden toegevoegd aan margarine. Inmiddels is de verplichting vervangen door vrijwillige toevoeging van voedingsstoffen door fabrikanten.

Volwaardige roomboter bevat van nature al vitamine D, waardoor toevoegen niet nodig is. Het toevoegen van synthetische vitaminen aan voeding betekent dat fabrikanten allerlei claims op de verpakking kunnen zetten, ook al is niet bewezen dat die toevoeging echt een positief effect heeft.

Is het de vitamine D of de stikstofoxide?

Zonlicht bereikt ons in verschillende vormen van ultraviolette straling, zoals UVA en UVB. Hoewel UVB een belangrijke rol speelt bij de aanmaak van vitamine D, lijkt vooral UVA aanzienlijk meer gezondheidsvoordelen te bieden. UVA straling zorgt ervoor dat stikstofoxide in de huid vrijkomt.

Stikstofoxide helpt bloedvaten te ontspannen en verlaagt de bloeddruk, wat een gunstig effect heeft op je cardiovasculair systeem. Dit verklaart waarom er in de zomer minder hartaanvallen voorkomen dan in de winter. Daarnaast verbetert stikstofoxide de werking van insuline, wat bijdraagt aan een stabiele bloedsuikerspiegel.

Als midden op de dag de zon boven ons hoofd staat krijgen we ongeveer evenveel UVA als UVB straling op de huid. UVB is de straling die verantwoordelijk is voor het verbranden van de huid. In de ochtend- en avondzon is er nog volop UVA-straling aanwezig, terwijl UVB op die momenten laag is. Ideaal om dan je dosis stikstofoxide op te nemen.

Cholesterol is erg belangrijk
Mensen met hoog cholesterol, hebben minder last van zonverbranding dan wanneer ze een laag cholesterol hebben. De aanmaak van vitamine D via de huid door de UV straling werkt als een soort bescherming tegen verbranden. In de praktijk blijkt dit onder andere wanneer mensen plantaardige olie verwijderen uit hun voeding.

Plantaardige olie verlaagt je cholesterol vanwege de plantsterolen die ze bevatten. Deze plantsterolen verdringen je lichaamseigen cholesterol. Daardoor wordt je cholesterol lager, waardoor de opname van vitamine D via de huid wordt beperkt en je sneller verbrandt. In het artikel Vetten in een ander daglicht lees je meer over de oxidatie eigenschappen van plantaardige vetten en de mogelijke gevolgen voor je gezondheid.

Je weet, alles is met elkaar verbonden. Zo wordt in het artikel Een andere kijk op cholesterol het belang van cholesterol uitgelegd en waarom het verlagen van je cholesterol in de meeste gevallen onverstandig is. Je hebt nu een extra reden dit niet te willen.

Vitamine D3 wordt gebruikt als rattengif

Sinds de jaren ’80 wordt vitamine D3 commercieel gebruikt als een effectief middel om ratten te bestrijden. In Nederland heeft het College voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden (Ctgb) in 2020 vitamine D3 (cholecalciferol) goedgekeurd voor professioneel gebruik tegen knaagdieren.

Volgens het Ctgb, zorgt een overdosis vitamine D3 voor verkalking van bloedvaten, nieren, maagwand en longen, wat uiteindelijk leidt tot de dood van de dieren. Cholecalciferol heeft een zeer kleine veiligheidsmarge. Een te hoge inname kan al snel schadelijke gevolgen hebben.

Op een website met rattengif voor professioneel gebruik lezen we: ‘Bij opname verhoogt cholecalciferol het calciumgehalte. Het teveel aan calcium of hypercalciëmie zal vooral schade toebrengen aan de nieren en de lever. Na een tijd vervullen de organen hun functie niet meer, stopt het dier met eten en sterft het enkele dagen later.‘

Roofvogels en zoogdieren die besmette muizen of ratten eten, lopen gevaar door secundaire vergiftiging.

Uiteraard bepaalt de dosis en frequentie van inname hoe giftig iets is. In kleine hoeveelheden is D3 voor de mens niet ineens dodelijk, dat is duidelijk. Maar wat doet een klein beetje gif op de langere termijn met je lichaam? Cholecalciferol en de stofwisselingsproducten ervan zijn namelijk vetoplosbaar en verdwijnen daardoor niet snel uit je lichaam.

Waar haal je betrouwbare informatie vandaan?

De informatie op etiketten van supplementen is vaak marketinggericht of onderhevig aan regelgeving, waardoor je als consument niet altijd weet wat er precies in zit. Een nuttige bron kan de Safety Data Sheet (SDS) zijn.

Fabrikanten van chemische stoffen zijn wettelijk verplicht om hierin eerlijke informatie over hun producten te verstrekken om aansprakelijkheidsclaims te voorkomen. Deze datasheets bevatten veiligheids- en verwerkingsvoorschriften en geven inzicht in de aard van de gebruikte stoffen.

Laten we als voorbeeld eens kijken naar de SDS van vitamine D3 (cholecalciferol). Online zijn meerdere documenten te vinden, waaronder die van farmaceutisch bedrijf Merck. Van de dertien pagina’s heb ik een paar secties uitgelicht. Lees er even rustig doorheen. Ik heb voor het gemak een aantal stukken gearceerd.

We hebben het hier over voedsel en farmaceutische kwaliteit. Dat is belangrijk omdat je van bepaalde producten soms een industriekwaliteit hebt, die niet geschikt is voor consumptie.

Vitamine D3 innemen gaat kennelijk gepaard met gevaren en risico’s. Als je de hele Safety Data Sheet als PDF download wilt ontvangen, klik je gewoon hier.

Laten we, voordat we afsluiten, nog even kort de wetenschap erbij halen.

Wetenschappelijk onderzoek

Om met de deur in huis te vallen: het is nooit bewezen dat we ultraviolet licht nodig hebben om vitamine D aan te maken en het is nooit aangetoond dat we een vitamine D supplement nodig hebben.

In de ruim 100 jaar na de ontdekking van vitamine D is duidelijk dat het metabolisme ervan behoorlijk complex is en nog altijd niet volledig wordt begrepen. En toch worden we maar steeds gewezen op een tekort.

Er zijn talloze studies gedaan naar de effecten van vitamine D supplementen, met doseringen op of boven de aanbevolen hoeveelheid. Onderzoekers hebben gekeken naar de invloed op hart- en vaatziekten, het risico op vallen bij ouderen, ontstekingsziekten, diabetes type 2, luchtweginfecties en meer.

In een onderzoek van 1980 tot en met 2006 is de gehele Deense bevolking boven de 40 jaar onderzocht, totaal 4,4 miljoen mensen. In deze landelijke studie werd het hebben van een diagnose van huidkanker (als gevolg van blootstelling aan de zon) geassocieerd met minder hartinfarcten, minder heupfracturen bij mensen jonger dan 90 jaar en minder overlijden door welke oorzaak dan ook.

In dit Deense onderzoek leefden mensen met een historie van huidkanker gemiddeld 10 jaar langer dan mensen zonder een historie van huidkanker. Dit was een bevolkingsonderzoek, dus individuele gevallen kunnen anders liggen. Nu is huidkanker niet goed vanwege de schade die je lichaam heeft opgelopen via de UVB straling, maar het gaat erom dat er een andere, gezonde, factor is en dat is de UVA straling.

Uit een studie van vier jaar naar een verhoogd risico om te vallen bij mensen met overgewicht, tussen 60-84 jaar, bleek dat extra vitamine D inname geen enkel voordeel opleverde vergeleken met de placebogroep. Opvallend genoeg hadden juist fitte, gezonde mensen zonder overgewicht een significant groter risico om te vallen bij inname van extra vitamine D.

Uit een onderzoek in Zweden onder ruim 38.000 vrouwen in de leeftijd van 30-49 jaar bleek dat vrouwen die meer zonvakanties hadden genoten en daardoor meer blootstelling aan de zon hadden gehad, een lager risico hadden op sterfte ten opzichte van vrouwen die de zon vermeden. Vrouwen met een historie van huidverbranding door de zon hadden een lagere sterfte dan vrouwen zonder historie van huidverbranding.

Vitamine D verhoogt toxische belasting
Vitamine D die in de huid wordt geproduceerd, biedt bescherming tegen mogelijke toxiciteit. In tegenstelling tot een vitamine D supplement die de absorptie verhoogt van verschillende giftige metalen, waaronder lood, cadmium, aluminium en kobalt. Dit blijkt uit een gepubliceerd onderzoek in 2013. Tevens verhoogt vitamine D de absorptie van radioactieve verbindingen van strontium en cesium. Omgekeerd verstoren lood, cadmium, aluminium en strontium de normale vitamine D stofwisseling. De toxische belasting van je lichaam kan dus toenemen bij inname van een vitamine D supplement.

Tot slot

Voor alles wat je doet op het gebied van gezondheid, is het belangrijk om rekening te houden met wie je bent: man, vrouw, kind of volwassene. De basis zou altijd gezonde voeding en een evenwichtige leefstijl moeten zijn. Je kunt ongezonde voeding niet compenseren met iets (chemisch) uit potjes en flesjes.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor vitamine D is al meerdere keren verhoogd. Hoe hoger deze grens, hoe vaker mensen een ‘tekort’ hebben en hoe meer supplementen er verkocht worden.

Als jij baat hebt bij jouw supplementen, neem ze dan gerust in. Maar weet dat ‘je beter voelen’ niet automatisch betekent dat het ook goed voor je is en dat langetermijneffecten niet te overzien zijn.

Wat geldt voor vitamine D, is voor veel meer (synthetische) vitaminen en mineralen van toepassing. Het valt niet altijd mee om de voor jou specifieke informatie te vinden. Laat je bij twijfel begeleiden door iemand die dit speelveld en jouw specifieke situatie kan overzien.

Als je de labels op je supplementen gaat lezen, kijk dan ook even naar de overige ingrediënten die erin zitten. Dan kom je meer stoffen tegen, die je liever niet in je lichaam hebt.

Jouw lichaam is een kostbaar goed. Daar ben jij verantwoordelijk voor. Dat kun je niet uitbesteden. Neem daarom niets zomaar van iemand aan, doe je eigen onderzoek en maak gezonde keuzes voor jezelf.

Referenties:

1. The Great Global Vitamins Conspiracies 1985-1999. Professor John M. Connor, Purdue University, revised version April 2007 – PDF
2. Vitamin D discovery outpaces FDA decision-making. Trevor G Marshall School of Biological Sciences and Biotechnology, published in BioEssays, Feb 2008 – PDF
3. VITAMIN D: Metabolism, Molecular Mechanism of Action and Pleiotropic effects. Sylvia Christakos et al., Department of Microbiology, Biochemistry and Molecular Genetics, Rutgers, The State University of New Jersey, January 2016 – PDF
4. Sunlight and Vitamin D – A global perspective for health. Matthias Wacker & Michael F. Holick (2013) Dermato-Endocrinology, 51-108, DOI: 10.4161/derm.24494 – PDF
5. Ultraviolet Exposure and Mortality among woman in Sweden, Lin Yang et al., Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, April 2011 – PDF
6. UVA irradiation of Human Skin Vasodilates Arterial Vasculature and Lowers Blood Pressure Independently of Nitric Oxide Synthase. Donald Liu et al., Journal of Investigative Dermatology 134, 1839–1846; published online 20 February 2014. – PDF
7. The Health effects of Vitamin-D supplementation: evidence from human studies. Roger Bouillon et al., published 23 November 2022, www.nature.com – PDF
8. Cholecalciferol (Vitamin D3) – Pharmacological Properties, Therapeutic Utility and Potential New Fields of Clinical Application. Yulian Voynikov, Medical University of Sofia 2016 – PDF
9. Safety Data Sheet vitamin D3, Merck KGaA, version 8.11, 12-03-2024 – PDF
10. United States Patent Office, Process of the production of vitamin D3, Patented May 9, 1972, number 3,661,939 – PDF
11. Physiological significance of vitamin D produced in skin compared with oral vitamin D. David R. Fraser, Sydney School of Veterinary Science, Faculty of Science, The University of Sydney, 25 January 2022 – PDF
12. The role of Vitamin D in toxic metal absorption. J. Moon, National College of Naturopathic Medicine, published 04 Sep 2013 – PDF
13. Handboek Voedingssupplementen, verrijkte levensmiddelen en kruidenpreparaten (1.0). Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), Juli 2022 – PDF
14. Toevoeging van microvoedingsstoffen aan voedingsmiddelen en -supplementen, J. Verkaik-Kloosterman et al., RIVM-rapport 2024-0090 – PDF
15. Skin cancer as a marker of sun exposure associates with myocardial infarction, hip fracture and death from any cause
16. The Globally Harmonized System of Classification and Labeling of Chemicals
17. Vitamin D: Production, Metabolism and Mechanisms of Action. Daniel D. Bikle, MD, PhD. Professor of Medicine, University of California, 31 December 2021.
18. Dietary supplements market size to reach a value of US$ 349 billion by 2026
19. UV light exposure versus vitamin D supplementation: A comparison of health benefits and vitamin D metabolism in a pig model
20. The D-Health Trial: a randomised controlled trial of the effect of vitamin D on mortality
21. Alternative pathways for vitamin D metabolism
22. Gains in bone mineral density with resolution of vitamin D intoxication
23. The “vitamin D deficiency” fraud
24. Vitamin D: The alternative hypothesis
25. Animal  Poison  Control Center, cholecalciferol
26. Middel tegen knaagdieren op basis van vitamine D3
27. Vitamin from pills vs vitamin d from ultraviolet exposure
28. https://www.vitaminder.nl/vitamine_d